Uso del acento gráfico en guaraní

Imagen sin descripción
GENTILEZA

Muanduhe hai jeporu

Moñe’ẽrã

Guaraníme oĩ heta ñe’ẽ oguerekóva pu’ae pu’atã peteĩ ñe’ẽpehẽme. Upe pu’ae pu’atã ojehechauka hag̃ua ojeporu muanduhe.

Pe muanduhe hai oipytyvõ oñeikumby porã hag̃ua mba’épa he’ise peteĩ ñe’ẽ.

Techapyrãramo: áva ha ava ndaha’éi peteĩcha he’iséva. Upévare ojeporu porã va’erã pe muanduhe hai oñeñe’ẽvo ha ojehaívo.

Hetaiterei ñe’ẽ guaraníme noikotevẽi muanduhe hai pe pu’atã oĩmagui ñe’ẽpehẽ pahápe.

Upéicharõ araka’eve ndojehaíri pe muanduhe. Techapyrãrõ ojeguereko: mandyju, karumbe, temimbo’e.

Oĩ avei ñe’ẽ ikatúva oguereko muanduhe hai pe pu’atã oĩramo ambue hendápe. Techapyrã: óga, sái, mbo’ehára.

Upéicha ojekuaa mba’éichapa oñemoñe’ẽva’erã umi ñe’ẽ.

Avei, umi ñe’ẽ oguerekóva pu’ae tĩgua ikatu oguereko muanduhe.

Techapyrã: ã, ẽ, ĩ, õ, ũ, ỹ. Ko’ãva ningo peteĩ mba’e ojeikuaa porãva’erã ikatúgui omoambue pe ñe’ẽ he’iséva. Techapyrã: pytã he’ise peteĩ sa’y réra, ha pyta katu, peteĩ ñande rete vore réra.

Ojehai porã hag̃ua guaraníme, tekotevẽ ojeiporu hekopete umi muanduhe hai mbojojaha. Ojeikuaáramo mba’éichapa oñemoĩva’erã muanduhe hai, ikatúta ojehai ha oñeñe’ẽ porãve.

Péicha avei ñamomba’e ñane ñe’ẽ tee ha ñambohasa porã ñande remiandu ambue tapichápe.

Ñe’ẽndy

1. Pu’ae pu’atã: vocal tónica.

2. Muanduhe: acento.

3. Muanduhe hai: acento gráfico o tilde.

4. Ñe’ẽpehẽ: sílaba.

5. Paha: última.

6. Pu’ae tĩgua: vocal nasal.

7. Moambue: cambiar.

8. Ñe’ẽ he’iséva: significado de las palabras.

9. Mbojojaha: reglas.

10. Ñambohasa porã: trasmitimos correctamente.

Tembiaporã

I. Ehai moñe’ẽrãgui po ñe’ẽ oguerekóva muanduhe hai.

II. Embohovái.

1. Mba’épa ikatu oiko ndojeporúiramo pe muanduhe hekopete.

2. Mba’érepa oñembojoavy “kuã” ha “kua”.

III. Emongora.

1. Mávapa oguereko muanduhe hai.

a) yvoty

ã) mbói

ch) mitã

2. Mávapa oguereko muanduhe hai’ỹ.

a) anguja

ã) haihára

ch) mokõi

3. Mávapa oguereko muanduhe tĩgua.

a) sái

ã) kuarahy

ch) okẽ

4. Mba’eichagua pu’aépa ã, ẽ, ĩ, õ, ũ.

a) Pu’ae jurugua

ã) Pu’ae tĩgua

ch) Pundie

5. Mba’eichagua pu’aépa a, e, i, o, u.

a) Pu’ae jurugua

ã) Pu’ae tĩgua

ch) Pundie

6. Eiporavo pe ñe’ẽ oĩ porãva.

a) pokoi

ã) pokõi

ch) pokói

7. Emoĩmba ko’ã ñe’ẽ. Eiporu pu’ae tĩgua.

a) mit_

ã) pyt_

ch) t_

IV. Ehai.

-Mbohapy ñe’ẽjojaju ñe’ẽ oguerekóva muanduhe hai.

-Mbohapy ñe’ẽjojaju ñe’ẽ oguerekóva muanduhe tĩgua.

-Mbohapy ñe’ẽjojaju ñe’ẽ oguereko’ỹva muanduhe hai.