Ideas principal y secundaria
Néi jahechami mba’éicha jajuhukuaa ã mba’e.
Jaikuaave haguã:
Káso: Ha’e umi ñemombe’u iñasãiva ñane retãpýre ha ñande rapicha omombe’úva imandu’akuévo hembiasakue térã hapicha rembiasakuére. Opáichagua káso niko oî, péicha, ñahendukuaa póra, pombéro, pláta yvyguy, paje, Pychãichi ha Perurima umíva rehegua. Oî avei omombe’úva mba’éichapa heñóikuri tavakuéra, oîramo oñe’êva guyra, mymba, térã ka’avokuéra rehe.
Todos los beneficios, en un solo lugar Descubrí donde te conviene comprar hoy
Oî itie’ÿva , avei ñanembopukáva, ñanemongyhyjéva ha opaichaguáva. Upeicharõ jepe, maymáva ñanerekombo’e ohechaukágui ñandéve pe ñande rekoite; avei oguerekógui upe arandu ka’aty oje’eha. Ko’ãga rupi oñembyaty ha mbeguekatúpe ojehai ohóvo. Avei oñemomba’eguasuve ha ojehechakuaaramojey.
* Kuaarapoite: Ha’e pe ñe’êapesã oñemomba’eguasuvéva peteî haipyvópe, ha avei ojehero kuaarapoite pe ñe’êmondo kañymbýpe oîva peteî moñe’êrãme, kóvape ikatu ñambohéra kuaarapoite moñe’êrãmegua.
Idea principal: Es la frase o expresión más importante de un párrafo; también se llama idea principal al mensaje o pensamiento que deja la lectura.
* Kuaarapoyke: Ha’e pe ñe’êapesã oîva moîmbahárõ peteî kuaarapoitépe.
Idea secundaria: Es la frase que sirve para completar la idea principal.
KOKUE RAPÉRE
(Ita Angu’ápe ojehupyre)
(Talore rembiapokue. Seudónimo de Bernardo Pérez Turquín)
Peteî pyhareve asaje ndaje Talo ha ityvýra Iko oguata mbegue ohóvo hikuái kokue rapére, upéinte oguahêvo pe tenda hérava Ña Venancia-kuépe osêmbaite chupekuéra mokõi aguaraguasu ñarõ hesa rendy ha hãi vera guasúva, tuichaiterei oñemondýi hikuái, pirî niko ojupi ipirekuérare ho’ysãmbaitevaichavoi. Okororõmavoi katu chupekuéra ko’ã mymba ñarõ ha Talo nombogueviha’ãi ko’ã mymbápe. Osêtevoi chupe ipy’apota umi mymba ha oñemondýi tuichaiterei avei pe sapukái hatãgui ha oñepyrû oñani hikuái mangoty gotyo omotimbo yvypytã hapykuerepekuéra.
Ohasa rire ñemondýi py’atytýi, oñomongeta péicha joyke’ekuéra oikova’ekuére:
Talo: Ñañangarekóke ñande rapére cháke ã mymba hovatavyhína, che ryvy.
Iko: Añete ere, che ryke’y, ha mombyry gueteri opyta Ña Varikue ñaguahê haguã.
Talo: Ndajakyhyjéiteva’erã niko, hi’ã chéve ha’ekuéra ojapíma tia Rita korapy gotyo.
Iko: Taupeichaguei, chéve ningo chemboy’airo’ysãmbaite ko’ã añarymba.
Péicha oñomongeta ha oñombopy’aguasu hikuái ikatuhaguãicha oguahê kokue ruguápe oha’arõhápe chupekuéra itúva marangatu karai Amalio heropy oha’arõhína irambosaguã mbokaja ku’i mandi’o aku porãre.
TEMBIAPORÃ:
1. Jahai mba’eichaguápa ha mba’épa ñaimo’ã hesekuéra
- Talo:………………………………………………………………………………………………………………
- Iko: …………………………………………………………………………………………………………………
- Aguaraguasu: ………………………………………………………………………………………………………
- Karai Amalio: ………………………………………………………………………………………………………
2. Ñamohenda moñe’êrãme oîháicha
Ña Venancia kuépe osêmbaite….
Peteî pyhareve asaje…
Umi mymba oñemondýi…
Péicha oñomongeta ha …
Ohasa rire ñemondýi...
3. Jaipe’a moñe’êrãgui:
*) Kuaarapoite (idea principal) …………………………………………………………………………………………………
*) Kuaarapoyke (idea secundaria) …………………………………………………………………………………………
*) Avatee (personaje principal) ………………………………………………………………………………………………..
*) Avatee’ÿ (personaje secundario) ………………………………………………………………………………………..