1. Jajesarekomi ko’ã ta’angáre há ñamombe’u jahecháva
2. Ñamoñe’ẽ ko’ã tembi’u réra.
-Kamby arro
-So’o mbichy
-Ryguasu vori
-Ryguasu káldo
-Chipa guasu
-Ryguasu ka’ẽ
-Sopa paraguái
-Vori morotĩ
3. Ñamoñe’ẽ ko ñe’ẽpoty.
Vori apo
(Graciela Martínez)
Ñapu’ãke mitã
ñamoĩ ytaku,
taimimói avati.
Topupu sapy’a,
jaisu’u, jaikuaa
aníke ichipa.
Yvytu toipeju,
ñamokã, taipiru,
jajoso taiku’i
angu’ápe ojovái,
toiko ñembiso,
ñembiso jeguapa,
toĩmba hu’itĩ,
yrupẽ jagueru
jambogua taipotĩ,
rora topyta
vori ári guarã:
kambýre ja’u
mbarete tome’ẽ.
Hu’itĩ taijaty
vorirã memete:
kesu, avati,
ñandy ha juky.
Ryguasu rykuere
jaiporu jehe’a,
tahe’õ ha tahe.
Kuã apy tojuasa,
toikytĩ, tojopy,
apu’a joaite,
mbaipýnteke ani
vorígui oikopa.
Ha pe amógotyove
japepo topupu
ryguasu tombojy,
hu’ũmbávo ho´o
vori tajaity
topupu oñondive
ojypa py’aete
tovevúi, topu’ã
tahaku, jaipeju,
voríma ja’u,
ja’úke vori,
vorínteko he.
Fuente
Encina Ramos, Pedro y Tatajyva
Las cien mejores poesías. 2.ª Edición Imprenta Salesiana. Asunción Paraguay
3. Ñamoĩmba ñe’ẽ he’iháicha ñe’ẽpotýpe
Hu’itĩ ...................... vorirã memete.
kesu,...................... ñandy ha ...................
Ryguasu ..................... jaiporu jehe’a,
tahe’õ ha .................
Kuãapy tojuasa,toikytĩ, ..................., apu’a joaite,
mbaipýnteke .......... ....... vorígui ...................
4. Jajapomi ñe’ẽjoaju jaipurukuévo ko’ã ñe’ẽ.
ytaku - hu’itĩ - angu’a - avati soka
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
5. Jahaiguymína.
a. Tembi’u réra rejuhúva ko ñe’ẽpotýpe ha oĩva ko’ã pa’ũme.
sopa – ryguasu rykue – ryguasu vori – rora – chipa guasu – mbaipy – mbeju
b. Ojepurúva voriapópe.
Yrupe – ñandy – hu’itĩ – japepo – kesu – ñay'upyũ – avati soka – kesu – ryguasu rykuere
6. Ñamoĩmba ñaikumby haguéicha.
- Ñamoĩ ytaku……………………………………
- Avati morotĩ opupu rire ñamoĩ………………………………..
- Ojejoso rire avati oiko ichugui………………………………..
- Ñambogua rire hu’itĩ opyta..…………………………………...
- Ryguasu opupu hu’ũmba vove ojeity vori topupu……………………………….
