Prof. Alicia Wottrich
Ko árape jahecháta terarãngue jepuru, ha jaipuru kuaavéta terarãnguete ha iñemohenda.
Terarãngue heise ñeẽ ojepurúva téra rekovia.
Pronombre: Es la palabra que se utiliza para reemplazar al nombre.
Jahecha terarãnguete ñemohenda
Terarãnguete teroñeẽramo. Pronombres personales que ofician de sujeto.
Papyteĩ Papyeta
Che Ñande
Nde Ore
Ha'e Peẽ
Haekuéra
Techapyrã:
Che aha Ñande jaju
Nde reke Peẽ peho
Terarãnguete moĩmbaha mbohasapyrévaramo- Pronombres personales que ofician de complemento directo.
Héra heiháicha, koãvagui oiko ñeẽjoajukatúpe moĩmbaha mbohasapyréva. Ojepuru avaite peteĩha ha mokõiháme, papyteĩ ha papyetápe.
Techapyrã:
Papyteĩ Papyeta
Che Ñande-Ñane
Nde-Ne Ro Ore
Pende Pene
Techapyrã
Nde reñani
Hae ogueru
Hae oñani
Terarãnguete moĩmbaha mbohasapyreỹvaramo- Pronombres personales que ofician de complemento indirecto.
Koãvagui oiko ñeẽjoajukatúpe moĩmbaha mbohasapyreỹva.
Techapyrã:
Papyteĩ Papyeta
Chéve Ñandéve
Ndéve Oréve
Ichupe Peẽme
Ichupekuéra
Techapyrã
Ogueru chéve
Ogueraha ndéve
Ojerure oréve
Terarãnguete moĩmbaha opaichaguáva ramo Pronombres personales que ofician de complemento circunstancial.
a) Terarãnguete moĩmbaha opaichagua tendagua ramo Pronombres personales que ofician de complemento circunstancial de lugar.
Papyteĩ Papyeta
Chepype Ñandepype
Ndepype Orepype
Ipype Pendepype
Ipypekuéra
Techapyrã:
Mborayhu oĩ ndepype
ã) Terarãnguete moĩmbaha opaichagua moirũguáva ramo- Pronombres personales que ofician de complemento circunstancial de compañía.
Papyteĩ Papyeta
Chendive Ñanendive
Nendive Orendive
Hendive Penendive
Hendivekuéra
Techapyrã:
Hae ou orendive
Ñambaapo terarãnguete rehe.
1- Ñamoîmba terarãnguete oikotevêva ã ñeê.
. rosapukái
. pejapo
. ahai
. jaguata
. oñani
. ñamoñeê
. rombaapo
. omboe
2- Ñamyengovia terarãnguete teroñeẽ ramo umi ñeê ojehaiguýva ñeejoajúpe.
a) Kame oguata tapére.
ã) José, Luis ha Javier omaña umi kuñataîre.
ch) Luisa ha nde pepurahéi porãite.
e) Josefina, nde ha che jahata jerokyhápe.
ê) María ha nde pejapo tembiu héva.
Jaikuaave haguã
Oîve terarãngue: Terarãngue techaukarã; terarãngue mbaéva: terarãngue kuaaÿva ha terarãngue porandúva. Ambue ára jajecháta mbaéichapa ojeipuru jehaípe.