Terarãngue he’ise ñe’ẽ ojepurúva téra rekovia.
Pronombre: es la palabra que se utiliza para reemplazar al nombre.
Techapyrã
Ha’e ojeroky porã.
terarãngue ñe’êtéva ñe’êteja tekoguáva
Terarãnguete oñemohenda kóicha.
* Terarãnguete teroñe’ẽramo. Pronombres personales que ofician de sujeto.
Techapyrã:
Che aguapy. Ñande jaguata.
Nde epurehéi. Peẽ peke.
* Terarãnguete moĩmbaha mbohasapyrévaramo - Pronombres personales que ofician de complemento directo.
Héra he’iháicha, ko’ãvagui oiko —ñe’ẽjoajukatúpe— moĩmbaha mbohasapyréva. Ojepuru avaite peteĩha ha mokõiháme, papyteĩ ha papyetápe.
Techapyrã:
Techapyrã
- Nde reñani hatã.
- Ha’e ogueru kamby.
- Ñande jaguata pya’e.
* Terarãnguete moĩmbaha mbohasapyre’ỹvaramo- Pronombres personales que ofician de complemento indirecto.
Ko’ãvagui oiko —ñe’ẽjoajukatúpe— moĩmbaha mbohasapyre’ỹva.
Techapyrã:
Techapyrã
- Ogueru chéve pe typycha.
- Ogueraha ndéve nde kuatiahai.
- Ojerure oréve ropurahéi haguã.
* Terarãnguete moĩmbaha opaichaguáva ramo – Pronombres personales que ofician de complemento circustancial.
a) Terarãnguete moĩmbaha opaichaguáva ramo – Pronombres personales que ofician de complemento circunstancial de lugar.
Techapyrã:
Orepype petopáta mba’e porã meme.
ã) Terarãnguete moĩmbaha opaichagua moirũguáva ramo- Pronombres personales que ofician de complemento circunstancial de compañía.
Techapyrã:
Há’e ohota orendive.
* Terarãngue techaukarã – Pronombres demostrativos: Ko’ãva heñói ñambojoapývo teroja moteĩva techaukarãre ñe’ẽpehẽtai upeigua “va” ndive.
Techapyrã:
Ha’e oipota umíva.
Péva ijyva puku, ha amóva hete michî.
Ko’ãva oguata mombyry
2- Terarãngue mba’éva – Pronombres posesivos: Oiko ñambojoapývo teroja moteĩva mba’évare, ñe’ẽpehẽtai upeigua “mba’e”.
Techapyrã:
- Pe kygua chemba’e.
- Ko’ã kavaju imba’ekuéra
- Jaguerohorýke ñanemba’éva
3- Terarãngue kuaa’ÿva – Pronombres indefinidos: Ko’ãva avei heñói ñambojoapývo teroja moteĩva kuaa’ỹvare ñe’ẽpehẽtai upeigua “va”.
Maymáva
Oimeraẽva
Techapyã:
Maymáva peimêva pejepopete.
4- Terarãngue porandúva – Pronombres interrogativos: Ha’e umi ohóva tekove térã mba’ére ojekuaa’ÿva ha oñeporanduvarãngue.
Ava
Mboypa
Máva
Mboy
Techapyrã
- Ava ogueru ko mbarakaja?
- Mávapa outa ko’êrõ.
