Lea más: Dependencias de la escuela
Ñande rekoha ningo ha’e pe tenda jaikohápe, ha ipype oĩjey tendakuéra oñeme’ẽhápe opaichagua pytyvõ ojeiko porãve hag̃ua. Peteĩ tekoha imbarete ha oñemongu’e hag̃ua, oikotevẽ ko’ã tenda rehe:
1. Mbo’ehao (escuela)
Ko tendápe ningo mbo’ehára ha temimbo’ekuéra oñombyaty javeve. Pe mbo’ehao oikuave’ẽ tekombo’e (educación) opaite mitã ha mitãrusukuérape g̃uarã. Upépe ojehekombo’e, oñemba’apo oñondive ha oñemoñe’ẽ hetaichagua aranduka.
2. Tupão (iglesia)
Ha’e peteĩ tenda kuña, kuimba’e ha mitã oñembyatyhápe oñembo’e hag̃ua.
Tupãope oñeme’ẽ pytyvõ jeroviapy rehegua (servicio espiritual), upépe oiko pe mísa ha ambue ñembo’eguasu omoĩva py’aguapy tapichakuéra korasõme.
3. Okarusu (plazas, parques)
Ko’ã tenda ningo iporãiterei pytu’urã. Ko’ápe tapichakuéra ikatu oho opuka, oñembosarái, oguata terã oñemongeta kapi’i ári. Oikuave’ẽ vy’arã ha pytu’u (recreación y descanso) oñangarekóvo ñande rehe yvytu piro’y ndive.
4. Ñemuha (tiendas)
Ñemuháme oñeikundaha ojejogua hag̃ua ka’avo, tembi’u, ao, yva térã ambue mba’e oñeikotevẽva. Ko tenda oikuave’ẽ ñemu pytyvõ (servicio comercial) ikatuhag̃uaicha ojeguereko opa mba’e ógape.
5. Tahachi renda (comisaría)
Umi tahachi (policías) omba’apo ko’ápe ára ha pyhare. Ko tenda oikuave’ẽ tetãyguakuérape tekoguapy (seguridad ciudadana), oñeñangarekóvo tapichakuéra rehe anítei oiko mba’e vai hesekuéra.
6. Tavao (municipalidad)
Ko’ápe omba’apo pe tavao moakãhára (intendente) ha iñirũnguéra. Ko tendápe oñeme’ẽ ñeisãmbyhy pytyvõ (servicio administrativo): oñemyatyrõ tapekuéra, oñemopotĩ tekoha ha oñeñangareko umi léi rehe opavave oiko porã hag̃ua.
7. Aranduka renda (biblioteca)
Pe aranduka renda ha’e pe oñeñongatuhápe hetaite aranduka opaichagua tembiapógui.
Oikuave’ẽ arandu pytyvõ (servicio de consulta) opavave ikatuhaguãicha omoñe’ẽ kuatiañe’ẽ, ojapo tembiapo mbo’ehaopegua ha oikuaave heta mba’e.
8. Tata mbogueha renda (estación de bomberos)
Ko tendápe oĩ umi tata mbogueha (bomberos) oipytyvõva tapichakuérape jehasa vaípe. Oikuave’ẽ pytyvõ pya’e (servicio de emergencia), ohóvo ombogue tata terã oipytyvõ sapy’a oiko jave peteĩ ha’arõ’ỹva (un accidente).
EIKUAAVE
Embohovái.
1. Mba’e mba’épa oñeme’ẽ mbo’ehaópe temimbo’ekuérape g̃uarã.
2. Mba’e tendápepa oñeñongatu heta aranduka oñemoñe’ẽ hag̃ua.
3. Mba’épa ikatu oiko noĩriramo tata mbogueha renda.
4. Mba’éichapa reñeñandu reho jave reñembosarái okarusúpe.