Modos concomitante, proximal y colectivo en guaraní

Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva
Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguávaArchivo, ABC Color

Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva

6.10. Ñe’ẽreko oiko jojáva. Ohechauka ojejapo jojaha ñe’ẽtévape he’íva. Iñe’ẽky ipu’atã’ỹva “vo”.

6.10. Modo concomitante. Indica la simultaneidad de la acción. Su partícula «vo» es átona.

Tembiecharã - Ejemplos

Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva
Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva

6.11. Ñe’ẽreko apoag̃uíva. Ohechauka tembiapo ojejapo’imínteha. Oiporu ñe’ẽky “nunga”.

6.11. Modo proximal. Indica que la acción es medianamente realizada. Utiliza la partícula tónica «nunga».

Tembiecharã – Ejemplos

Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva
Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva
Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva
Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva

6.12. Ñe’ẽreko oñondieguáva. Ohechauka mba’e ojapoha heta tapicha oñondive. Oraha ñe’ẽky “joa” ipu hatãva ha oñemosusũ papyeta añóme, “joa” he’iségui ava aty.

6.12. Modo colectivo. Indica que la acción es realizada por varias personas. Se utiliza la partícula «joa», tónica y se conjuga solo en el plural, la partícula indica pluralidad.

Tembiecharã - Ejemplos

Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva
Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva
Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva
Ñe’ereko oiko jojáva, apoaguíva ha oñondieguáva

Fuente: - Guarani Ñe’ẽ Rerekuapavẽ (GÑR). (2018). Academia de la Lengua Guaraní. (ALG). Guarani Ñe’ẽtekuaa. Asunción, Paraguay.