6.22. Ñe’ẽreko mboyvegua. Ohechauka ojejapómahague tembiapo. Iñe’ẽky ipu’atãva “jepe”.
Modo antelativo. Indica que la acción se realizó en forma previa. Su partícula «jepe» es tónica.
Ejemplos - Tembiecharã
Ñe’ẽtéva jurugua - Verbo oral
Che ajerurejepe. Yo ya había pedido.
Nde rejerurejepe. Tú ya habías pedido.
Ha’e ojerurejepe. Él ya había pedido.
Ñande jajerurejepe. Nosotros ya habíamos pedido.
Ñe’ẽtéva tĩgua - Verbo nasal
Ame’ẽjepe. Ya había dado.
Reme’ẽjepe. Ya habías dado.
Ome’ẽjepe. Ya había dado.
Ñame’ẽjepe. Ya habíamos dado.
Lea más: Modos frecuentativo enfático, frustrativo e intencional en guaraní

6.23. Ñe’ẽreko kotevẽmby.
He’i mba’éichatamora’e ojejapo. Iñe’ẽky ipu’atã’ỹva “mo”.
Modo condicional. Indica lo que hubiera sido hecho. Su partícula átona es «mo».
Ejemplos - Tembiecharã
Ñe’ẽtéva jurugua - Verbo oral
Nde rejoguámo. Tú hubieras comprado.
Ha’e ojoguámo. Él hubiera comprado.
Ñande jajoguámo. Nosotros hubiéramos comprado.
Ore rojoguámo. Nosotros hubiéramos comprado.

Ñe’ẽtéva tĩgua - Verbo nasal
Reñotỹmo. Hubieras plantado.
Oñotỹmo. Hubiera plantado.
Ñañotỹmo. Hubiéramos plantado.
Roñotỹmo. Hubiéramos plantado.

6.24. Ñe’ẽreko apopyrémava. Ohechauka ojejapopamahague pe oje’éva. Iñe’ẽky “ma” ndaipu’atãi.
Modo aseverativo. Indica la realización de la totalidad de la acción. Su partícula «ma» es átona.
Ejemplos - Tembiecharã
Ñe’ẽtéva jurugua - Verbo oral
Ha’e okarúma. Él ya almorzó.
Ñande jakarúma. Nosotros ya almorzamos.
Ore rokarúma. Nosotros ya almorzamos.
Peẽ pekarúma. Ustedes ya almorzaron.

Ñe’ẽtéva tĩgua - Verbo nasal
Oñenóma. Ya se acostó.
Ñañenóma. Ya nos acostamos.
Roñenóma. Ya nos acostamos.
Peñenóma. Ya se acostaron.

Fuente: - Guarani Ñe’ẽ Rerekuapavẽ (GÑR). (2018). Academia de la Lengua Guaraní. (ALG). Guarani Ñe’ẽtekuaa. Asunción, Paraguay.
