Modos inmotivado, usual y confirmativo en guaraní

Ñe’ereko reiguáva, sapy’apy’aguáva ha omoañetéva

6.25. Ñe’ẽreko reiguáva. Ohechauka ojejaponteha tembiapo. Iñe’ẽky “nte” ndaipuhatãi.

Modo inmotivado. Indica que la acción se realiza sin motivo consciente. Su partícula «nte» es átona.

Ñe’ereko reiguáva, sapy’apy’aguáva ha omoañetéva
Ñe’ereko reiguáva, sapy’apy’aguáva ha omoañetéva

6.26. Ñe’ẽreko sapy’apy’aguáva. Ohechauka ojejapojepiha mba’e oje’éva. Iñe’ẽky ipu’atã’ỹva “jepi”.

Modo usual. indica que la acción del verbo se realiza en forma acostumbrada. Utiliza la partícula átona «jepi».

Ñe’ereko reiguáva, sapy’apy’aguáva ha omoañetéva
Ñe’ereko reiguáva, sapy’apy’aguáva ha omoañetéva

6.27. Ñe’ẽreko omoañetéva. Ohechauka ojejapohague peteĩ mba’e ojejaposeva’ekue. Iñe’ẽky ipukangýva “katu” jurugua ndive ha “ngatu” tĩgua ndive.

Modo confirmativo. Indica que una acción verbal anunciada se ha cumplido. Utiliza la partícula átona «katu» para verbos orales y «ngatu” para verbos nasales.

Ñe’ereko reiguáva, sapy’apy’aguáva ha omoañetéva
Ñe’ereko reiguáva, sapy’apy’aguáva ha omoañetéva

Fuente: - Guarani Ñe’ẽ Rerekuapavẽ (GÑR). (2018). Academia de la Lengua Guaraní. (ALG). Guarani Ñe’ẽtekuaa. Asunción, Paraguay.