Modos conjetural, habitual y totalitativo en guaraní

Ñe’ereko katu, meme ha paha
Ñe’ereko katu, meme ha pahaArchivo, ABC Color

Ñe’ereko katu, meme ha paha

6.4. Ñe’ẽreko katu. Ohechauka ndojekuaaporãiha oikótapa pe oje’éva. Oiporu ñe’ẽky “rõ” térã “ramo”.

6.4. Modo conjetural. Expresa la falta de seguridad de que la acción se realice. Sus partículas pueden ser: «rõ» o «ramo».

Ñe’ereko katu, meme ha paha
Ñe’ereko katu, meme ha paha

6.5. Ñe’ẽreko meme. Ohechauka tembiapo oikojepiha. Oraha ñe’ẽky “va”.

6.5. Modo habitual. Indica que la acción se realiza en forma acostumbrada. Utiliza la partícula «va».

Ñe’ereko katu, meme ha paha
Ñe’ereko katu, meme ha paha

6.6. Ñe’ẽreko paha. Ohechauka ojejapopaha oje’éva. Oraha ñe’ẽky ipu’atãva, “pa” ñe’ẽtéva jurugua ndive ha “mba”, ñe’ẽtéva tĩgua ndive.

6.6. Modo totalitativo. Indica que la acción se realiza completamente. Utiliza las partículas tónicas «pa» para verbos orales y «mba», para verbos nasales.

Ñe’ereko katu, meme ha paha
Ñe’ereko katu, meme ha paha

Fuente: - Guarani Ñe’ẽ Rerekuapavẽ (GÑR). (2018). Academia de la Lengua Guaraní. (ALG). Guarani Ñe’ẽtekuaa. Asunción, Paraguay.